საქართველოს შრომის კოდექსი — პრაქტიკული მიმოხილვა

კოდექსის სტრუქტურა

კოდექსი დაყოფილია თავებად, რომლებიც ფარავენ შრომით ხელშეკრულებებს, სამუშაო დროს, შვებულებას, ხელფასებს, შრომის უსაფრთხოებას, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას, კოლექტიურ უფლებებსა და დავათა გადაწყვეტას.

ძირითადი მუხლები თემების მიხედვით

• 12-14 მუხლები — შრომითი ხელშეკრულება: იდება ზეპირი ან წერილობითი ფორმით, 1 თვეზე მეტი ხანგრძლივობის შრომითი ურთიერთობისას — აუცილებლად წერილობით; არსებითი პირობები ჩამოთვლილია მე-14 მუხლში
• მე-17 მუხლი — გამოსაცდელი ვადა: არაუმეტეს 6 თვისა, მხოლოდ ერთხელ; გამოსაცდელ ვადაში შესრულებული სამუშაო ანაზღაურდება
• 24-27 მუხლები — სამუშაო დრო და ზეგანაკვეთური სამუშაო: ნორმირებული სამუშაო დრო არაუმეტეს 40 საათისა კვირაში (უწყვეტი წარმოების ზოგიერთ საწარმოში — 48 საათი); ზეგანაკვეთური სამუშაო — მხარეთა შეთანხმებით, გაზრდილი საათობრივი განაკვეთით
• 30-ე მუხლი — უქმე დღეები (იხილეთ ჩვენი ცალკე სტატია)
• 31-36 მუხლები — წლიური შვებულება: წელიწადში სულ მცირე 24 სამუშაო დღე ანაზღაურებადი და სულ მცირე 15 კალენდარული დღე ანაზღაურებისგარეშე შვებულება; მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიან სამუშაოზე — დამატებით 10 კალენდარული დღე
• 37-40 მუხლები — შვებულება ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის გამო: ჯამში 730 კალენდარულ დღემდე, საიდანაც 183 დღე ანაზღაურებადია (მშობიარობის გართულების ან ტყუპის შობისას — 200), ანაზღაურება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან
• 41-44 მუხლები — შრომის ანაზღაურება: არანაკლებ თვეში ერთხელ, დაყოვნების ყოველი დღისთვის დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი, ერთჯერადი დაქვითვა — არაუმეტეს ანაზღაურების 50 პროცენტისა, საბოლოო ანგარიშსწორება — 7 კალენდარული დღის ვადაში
• 46-ე მუხლი — შრომითი ურთიერთობის შეჩერება, მათ შორის დროებითი შრომისუუნარობა ზედიზედ 40 კალენდარულ დღემდე ან 6 თვის განმავლობაში ჯამში 60 კალენდარულ დღემდე
• დისტანციური მუშაობა — კოდექსში ცალკე მუხლი არ არსებობს; სამუშაო ადგილი მე-14 მუხლის მიხედვით შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობაა
• 47-ე მუხლი — შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლები: ამომწურავი ჩამონათვალი; სხვა საფუძვლით შეწყვეტა დაუშვებელია
• 48-ე მუხლი — შეწყვეტის წესი: შტატის შემცირებისა და ზოგიერთი სხვა საფუძვლით შეწყვეტისას — სულ მცირე 30 კალენდარული დღით ადრე წერილობითი გაფრთხილება და კომპენსაცია არანაკლებ 1 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით, ან სულ მცირე 3 დღით ადრე გაფრთხილება და კომპენსაცია არანაკლებ 2 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით
• 49-ე მუხლი — მასობრივი დათხოვნა; 61-68 მუხლები — შრომითი დავები, გაფიცვა და ლოკაუტი

რა შეიცვალა 2020 წლის ცვლილებებში

2020 წლის 29 სექტემბრის ორგანულმა კანონმა კოდექსის უმეტესი ნაწილი ხელახლა ჩამოაყალიბა და მუხლებს დღევანდელი ნუმერაცია მიანიჭა, ამიტომ ძველ სახელმძღვანელოებში მუხლების სხვა ნომრები შეიძლება შეგხვდეთ. მოქმედი კოდექსი შეიცავს დისკრიმინაციის აკრძალვის დეტალურ წესებს (4-9 მუხლები), ნორმირებული სამუშაო დროის 40-საათიან კვირეულ ზღვარს (24-ე მუხლი), მხარეთა შეთანხმებით და გაზრდილი განაკვეთით ანაზღაურებად ზეგანაკვეთურ სამუშაოს (27-ე მუხლი), დამსაქმებლის ინიციატივით შეწყვეტისას წერილობითი გაფრთხილებისა და კომპენსაციის წესს (48-ე მუხლი) და ინფორმაციის მიწოდებისა და კონსულტაციის ვალდებულებას იმ საწარმოებისთვის, სადაც რეგულარულად სულ მცირე 50 დასაქმებული მუშაობს (70-ე მუხლი). დისტანციური მუშაობის შესახებ მუხლი კოდექსში არ არის.