შრომის კოდექსი · 12 მუხლი
საქართველოს შრომის კოდექსი — პრაქტიკული საცნობარო
საქართველოს შრომის კოდექსის გასაგებად დაწერილი ახსნა — შრომითი ხელშეკრულებები, ხელფასი, შვებულება, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, დავათა გადაწყვეტა. დაწერილია დამქირავებლებისთვის და თანამშრომლებისთვის, არა იურისტებისთვის.
მიმოხილვა
2- სრული კოდექსისაქართველოს შრომის კოდექსი — პრაქტიკული მიმოხილვასაქართველოს შრომის კოდექსი (ძალაშია 2010 წლიდან, არსებითად შესწორებული 2020 წელს) არის ძირითადი კანონი, რომელიც აწესრიგებს შრომით ურთიერთობებს საქართველოში — მოიცავს ხელშეკრულების შედგენას, სამუშაო საათებს, შვებულებას, ხელფასს, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას და დავათა გადაწყვეტას.
- მე-12–მე-14 მუხლებიშრომითი ხელშეკრულების მოთხოვნები (მუხლები 12-14)საქართველოს შრომის კოდექსის მე-12–მე-14 მუხლები არეგულირებს შრომითი ხელშეკრულების დადებას: ხელშეკრულება შეიძლება იყოს ზეპირი ან წერილობითი, მაგრამ თუ შრომითი ურთიერთობა 1 თვეს აღემატება, წერილობითი ფორმა სავალდებულოა (მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტი), ხოლო წერილობითი ხელშეკრულება მხარეებისთვის გასაგებ ენაზე უნდა დაიდოს (მე-13 მუხლი). მე-14 მუხლის პირველი პუნქტი ჩამოთვლის არსებით პირობებს — მხარეები, მუშაობის დაწყების თარიღი და ურთიერთობის ხანგრძლივობა, სამუშაო და დასვენების დრო, სამუშაო ადგილი, თანამდებობა და მოვალეობები, შრომის ანაზღაურება, ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება, ანაზღაურებადი და ანაზღაურებისგარეშე შვებულება, შეწყვეტის წესი და კოლექტიური ხელშეკრულების განსხვავებული დებულებები.
შვებულება და დრო
5- 30-ე მუხლისაქართველოს უქმე დღეები 2027: სრული კალენდარი და შრომითი გავლენაშრომის კოდექსის 30-ე მუხლის თანახმად, 2027 წელს საქართველოში 18 უქმე დღეა, ხოლო საქართველოს მთავრობას დადგენილებით დამატებითი უქმე დღეების განსაზღვრაც შეუძლია. უქმე დღეს შესრულებული სამუშაო ზეგანაკვეთურ სამუშაოდ მიიჩნევა და 27-ე მუხლის მიხედვით ანაზღაურდება: მხარეთა მიერ შეთანხმებული გაზრდილი საათობრივი განაკვეთით, ან, ორივე მხარის თანხმობით, პროპორციული დამატებითი დასვენების დროით.
- 31-ე–36-ე მუხლებიწლიური შვებულება საქართველოს შრომის კოდექსით (31-36 მუხლები)შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის თანახმად, ყოველ დასაქმებულს უფლება აქვს, ისარგებლოს წელიწადში სულ მცირე 24 სამუშაო დღის ანაზღაურებადი შვებულებით და სულ მცირე 15 კალენდარული დღის ანაზღაურებისგარეშე შვებულებით, ხოლო მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიან სამუშაოზე — დამატებით 10 კალენდარული დღის ანაზღაურებადი შვებულებით. 32-36 მუხლები არეგულირებს, როდის შეიძლება შვებულების მოთხოვნა (მუშაობის 11 თვის შემდეგ), როგორ განისაზღვრება მისი რიგითობა და გადატანა და როგორ გამოითვლება საშვებულებო ანაზღაურება — შვებულების წინა 3 თვის საშუალო შრომის ანაზღაურებიდან.
- 24-ე–27-ე მუხლებისამუშაო საათები და ზეგანაკვეთური — შრომის კოდექსი (მუხლები 24-27)საქართველოს შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი ნორმირებულ სამუშაო დროს კვირაში 40 საათით ზღუდავს (48 საათით — იმ საწარმოებში, სადაც 8 საათზე მეტი ხანგრძლივობის უწყვეტი სამუშაო რეჟიმია და რომელთა დარგებს მთავრობა ნუსხით განსაზღვრავს). 27-ე მუხლის თანახმად, ზეგანაკვეთური სამუშაო მხარეთა შეთანხმებით სრულდება და ანაზღაურდება საათობრივი განაკვეთის გაზრდილი ოდენობით, რომელსაც მხარეები თავად ადგენენ — კოდექსი არც პროცენტს ასახელებს და არც ზრდასრულთათვის ზეგანაკვეთური სამუშაოს კვირის ზღვარს აწესებს.
- 37-ე–მე-40 მუხლებიდეკრეტული და მშობლის შვებულება (მუხლები 37-40)საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი დასაქმებულს ანიჭებს ორსულობისა და მშობიარობის გამო ანაზღაურებად შვებულებას 126 კალენდარული დღით (მშობიარობის გართულების ან ტყუპის შობის შემთხვევაში — 143 დღით) და ბავშვის მოვლის გამო შვებულებას 604 კალენდარული დღით (ამ შემთხვევებში — 587 დღით), რომლიდანაც ანაზღაურებადია 57 დღე — ე.ი. 183 (ან 200) ანაზღაურებადი დღე ზედიზედ და ერთ ბავშვზე 730 კალენდარულ დღემდე შვებულება, რომლის განმავლობაშიც შრომითი ურთიერთობა შეჩერებულია და არა შეწყვეტილი. შვებულება ანაზღაურდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული ოდენობით (39-ე მუხლი); დამსაქმებელი და დასაქმებული შეიძლება შეთანხმდნენ დამატებით ანაზღაურებაზე.
- 46-ე მუხლიავადმყოფობის გამო შვებულება — დროებითი შრომისუუნარობა (46-ე მუხლი)საქართველოს შრომის კოდექსი ავადმყოფობის გამო ცალკე შვებულებას და ავადმყოფობის დღეების წლიურ ლიმიტს არ ითვალისწინებს: ავადმყოფობა დროებითი შრომისუუნარობაა, რომელიც შრომით ურთიერთობას აჩერებს (46-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი), თუ მისი ვადა არ აღემატება ზედიზედ 40 კალენდარულ დღეს ან 6 თვის განმავლობაში ჯამურად 60 კალენდარულ დღეს. შეჩერების დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება არ მიეცემა, თუ კანონმდებლობით ან შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული (46-ე მუხლის მე-4 პუნქტი), შრომისუუნარობის პერიოდი შვებულებაში არ ითვლება (32-ე მუხლის მე-4 პუნქტი), ხოლო ამ ზღვრების გადაჭარბება შეიძლება შეწყვეტის საფუძველი გახდეს (47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი).
ხელფასი და გადახდა
1შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა
2- 47-ე–48-ე მუხლებიკომპენსაცია გათავისუფლებისას — შრომის კოდექსი (მუხლები 47-48)როდესაც დამსაქმებელი შრომით ხელშეკრულებას წყვეტს შტატის შემცირების, კვალიფიკაციის შეუსაბამობის, ხანგრძლივი შრომისუუნარობის ან სხვა ობიექტური გარემოების გამო (47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ვ“, „ი“ ან „ო“ ქვეპუნქტი), 48-ე მუხლი მას ორ გზას აძლევს: არანაკლებ 30 კალენდარული დღით ადრე წერილობითი გაფრთხილება და კომპენსაცია არანაკლებ 1 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით, ან არანაკლებ 3 კალენდარული დღით ადრე წერილობითი გაფრთხილება და კომპენსაცია არანაკლებ 2 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით. გზას დამსაქმებელი ირჩევს; თანხები ერთმანეთს არ ემატება და სტაჟის მიხედვით არ იზრდება.
- 47-ე–48-ე მუხლებიშრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის წესი (47-ე და 48-ე მუხლები)საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი ჩამოთვლის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ერთადერთ დასაშვებ საფუძვლებს, ხოლო 48-ე მუხლი — შეწყვეტის წესს: შტატის შემცირების, კვალიფიკაციის შეუსაბამობის, ხანგრძლივი შრომისუუნარობის ან სხვა ობიექტური გარემოების საფუძვლით შეწყვეტისას დამსაქმებელი ან არანაკლებ 30 კალენდარული დღით ადრე უგზავნის დასაქმებულს წერილობით შეტყობინებას და უხდის კომპენსაციას არანაკლებ 1 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით, ან აფრთხილებს არანაკლებ 3 კალენდარული დღით ადრე და უხდის კომპენსაციას არანაკლებ 2 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით — ეს ალტერნატივებია და არასოდეს ჯამდება. დასაქმებულს შეუძლია 30 დღის ვადაში მოითხოვოს წერილობითი დასაბუთება (დამსაქმებელი ვალდებულია 7 დღეში უპასუხოს), ხოლო ორსულობის შესახებ შეტყობინებიდან დეკრეტული და ბავშვის მოვლის გამო შვებულების დასრულებამდე გათავისუფლება აკრძალულია, გარდა შეზღუდული საფუძვლებისა (47-ე მუხლის მე-5 პუნქტი).
სპეციალური სიტუაციები
2- მე-17 მუხლიგამოსაცდელი ვადა შრომის კოდექსის მე-17 მუხლითსაქართველოს შრომის კოდექსის მე-17 მუხლი მხარეებს უფლებას აძლევს, პირის სამუშაოსთან შესაბამისობის დასადგენად მხოლოდ ერთხელ და მხოლოდ წერილობით დადონ შრომითი ხელშეკრულება გამოსაცდელი ვადით, არაუმეტეს 6 თვისა. თუ ამ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, მისი შეწყვეტისას 48-ე მუხლით გათვალისწინებული გაფრთხილება და კომპენსაცია არ ვრცელდება (მე-17 მუხლის მე-4 პუნქტი), ხოლო დასაქმებულს ნამუშევარი დრო უნაზღაურდება.
- მე-14, მე-20 და 24-ე მუხლებიდისტანციური სამუშაო შრომის კოდექსის მიხედვითსაქართველოს შრომის კოდექსი დისტანციურ სამუშაოს ცალკე მუხლს არ უთმობს: დისტანციურ და ჰიბრიდულ მუშაობაზე შეთანხმება ზოგადი წესებით ხდება, რომელთა მიხედვითაც სამუშაო ადგილი შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობაა (მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტი) და მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით იცვლება (მე-20 მუხლის მე-2 პუნქტი). კოდექსის ყველა სხვა დაცვა — სამუშაო დრო (24-ე მუხლი), ზეგანაკვეთური სამუშაო (27-ე მუხლი), ანაზღაურებადი შვებულება (31-ე მუხლი), შეწყვეტა (47-ე და 48-ე მუხლები) — დისტანციურად დასაქმებულზე ისევე ვრცელდება, როგორც ოფისში მომუშავეზე, და სახლიდან მუშაობა დამსაქმებელს არ ათავისუფლებს სამუშაო დროის ზღვრების დაცვისა და ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების ვალდებულებისგან.
მზად ხართ?
მართეთ ადამიანური რესურსები თავად, HourSquare-ით.
დარეგისტრირდით თავად, დემონსტრაცია საჭირო არ არის. სამუდამოდ უფასოა 10 ადამიანამდე გუნდებისთვის, უფრო დიდი გუნდებისთვის კი — ამ ეტაპზე.
სამუდამოდ უფასო 10 ადამიანამდე · GDPR · ევროკავშირის სერვერები