ხელფასის გადახდის წესები შრომის კოდექსის 41-44 მუხლების თანახმად
ცნობილია ასევე როგორც: ხელფასის გადახდის წესები, შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი, შრომის ანაზღაურება შრომის კოდექსით
შრომის კოდექსის 41-44 მუხლების თანახმად, შრომის ანაზღაურება — ფულადი ფორმით ან ნატურით, შრომითი ხელშეკრულებით განსაზღვრული ფორმითა და ოდენობით — გაიცემა არანაკლებ თვეში ერთხელ, ხოლო დაყოვნების ყოველი დღისთვის დამსაქმებელი იხდის დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტს. დაქვითვა დასაშვებია მხოლოდ ზედმეტად გაცემული თანხისა ან შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე სხვა დავალიანების ასანაზღაურებლად, ერთჯერადად არაუმეტეს ანაზღაურების 50 პროცენტისა, საბოლოო ანგარიშსწორება კი შეწყვეტიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში უნდა მოხდეს.
ხელფასის გადახდა მარტივად მოჩანს, სანამ რამე არ აირევა — დაგვიანებული ხელფასი, საკამათო დაქვითვა, საბოლოო ანგარიშსწორება, რომელიც ბოლო სამუშაო დღიდან კვირების შემდეგ ხდება. 41-44 მუხლები ადგენს ჩარჩოს: ანაზღაურება არანაკლებ თვეში ერთხელ, დამატებითი თანხა დაყოვნების ყოველი დღისთვის, შეზღუდული დაქვითვა, სრული ანაზღაურება დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენისას და საბოლოო ანგარიშსწორების 7-დღიანი ვადა.
41-44 მუხლების ძირითადი მოთხოვნები
- შრომის ანაზღაურება გაიცემა არანაკლებ თვეში ერთხელ (41-ე მუხლის მე-3 პუნქტი); უფრო ხშირი გადახდა დასაშვებია
- ანაზღაურება შეიძლება გაიცეს ფულადი ფორმით ან ნატურით; მის ფორმასა და ოდენობას შრომითი ხელშეკრულება განსაზღვრავს (41-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები)
- შრომის ანაზღაურება და მისი გადახდის წესი შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობაა (მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტი)
- დაყოვნების ყოველი დღისთვის დამსაქმებელი იხდის დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტს (41-ე მუხლის მე-4 პუნქტი)
- დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენა სრულად ანაზღაურდება, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული; დასაქმებულის ბრალით გამოწვეული მოცდენა არ ანაზღაურდება (42-ე მუხლი)
- დაქვითვა დასაშვებია მხოლოდ ზედმეტად გაცემული თანხისა ან შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე სხვა დავალიანებისთვის, ერთჯერადად არაუმეტეს ანაზღაურების 50 პროცენტისა (43-ე მუხლი)
- საბოლოო ანგარიშსწორება ხდება შეწყვეტიდან არაუგვიანეს 7 კალენდარული დღისა, თუ ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული (44-ე მუხლი)
ნებადართული ჩამოჭრები
დაქვითვები დარიცხული ხელფასიდან სამ კატეგორიად იყოფა. (1) საგადასახადო და საპენსიო კანონმდებლობით გათვალისწინებული: 20% საშემოსავლო გადასახადი, 2% დასაქმებულის საპენსიო შენატანი (საპენსიო სქემის მონაწილეებისთვის). (2) სასამართლოს მიერ დადგენილი: ალიმენტი, ვალის იძულებითი აღსრულება. (3) დამსაქმებლის მიერ დაქვითვა შრომის კოდექსის 43-ე მუხლით: დამსაქმებელს შეუძლია დაქვითოს ზედმეტად გაცემული თანხა ან ნებისმიერი სხვა თანხა, რომელიც შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დასაქმებულს მისთვის აქვს გადასახდელი, თუმცა ერთჯერადად დასაქვითი თანხის საერთო ოდენობა ანაზღაურების 50 პროცენტს არ უნდა აღემატებოდეს. სხვა დაქვითვები, მაგალითად ნებაყოფლობითი ჯანმრთელობის დაზღვევა ან საქველმოქმედო შენატანი, დასაქმებულის წერილობით თანხმობას უნდა ეფუძნებოდეს.
ხელფასის ფურცელი და ანაზღაურების აღრიცხვა
შრომის კოდექსი ხელფასის ფურცლის გაცემას არ ითვალისწინებს. სამაგიეროდ, დამსაქმებელი ვალდებულია სამუშაო დღეს წერილობით ან ელექტრონულად აღრიცხოს ნამუშევარი დრო, ყოველთვიური აღრიცხვის დოკუმენტი გააცნოს დასაქმებულს და ის 1 წლის განმავლობაში შეინახოს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სამუშაოს ორგანიზების სპეციფიკის გამო ეს შეუძლებელია (24-ე მუხლის მე-11 პუნქტი); ასევე, დასაქმებულის მოთხოვნით, გასცეს დასაქმების შესახებ ცნობა შესრულებული სამუშაოს, შრომის ანაზღაურებისა და ხელშეკრულების ვადის შესახებ (მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტი). ხელფასის ფურცელი, სადაც ჩანს დარიცხული თანხა, ყოველი დაქვითვა საფუძვლით და ხელზე მისაცემი თანხა, მაინც კარგი პრაქტიკაა — დავის შემთხვევაში ეს გადახდის დადასტურების უმარტივესი გზაა.
დაგვიანებული გადახდის პასუხისმგებლობა
41-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ნებისმიერი ანაზღაურებისა თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისთვის დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულს გადაუხადოს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. ეს წესი არ ვრცელდება 48-ე მუხლის მე-9 პუნქტით გათვალისწინებულ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაზე. კოდექსი დაგვიანებულ გადახდას დასაქმებულის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის ცალკე საფუძვლად არ ითვალისწინებს, თუმცა ყოველდღიური დარიცხვა თანხის გადახდამდე გრძელდება.