წლიური შვებულება საქართველოს შრომის კოდექსით (31-36 მუხლები)
ცნობილია ასევე როგორც: წლიური შვებულება საქართველო, საქართველოს შვებულების დღეები
შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის თანახმად, ყოველ დასაქმებულს უფლება აქვს, ისარგებლოს წელიწადში სულ მცირე 24 სამუშაო დღის ანაზღაურებადი შვებულებით და სულ მცირე 15 კალენდარული დღის ანაზღაურებისგარეშე შვებულებით, ხოლო მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიან სამუშაოზე — დამატებით 10 კალენდარული დღის ანაზღაურებადი შვებულებით. 32-36 მუხლები არეგულირებს, როდის შეიძლება შვებულების მოთხოვნა (მუშაობის 11 თვის შემდეგ), როგორ განისაზღვრება მისი რიგითობა და გადატანა და როგორ გამოითვლება საშვებულებო ანაზღაურება — შვებულების წინა 3 თვის საშუალო შრომის ანაზღაურებიდან.
წლიური შვებულება საქართველოს შრომის კოდექსის ერთ-ერთი ყველაზე გაუგებარი ნაწილია. უცხოური დამქირავებლები ხშირად ნაგულისხმევად იღებენ ევროკავშირის "20 სამუშაო დღის" საბაზო ნიშნულს; საქართველო უფრო გულუხვია (24 სამუშაო დღე).
24 სამუშაო დღის საბაზო ნიშნული (31-ე მუხლი)
31-ე მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს ანაზღაურებადი შვებულების კანონისმიერ მინიმუმს — წელიწადში 24 სამუშაო დღე, რაც სამუშაო და არა კალენდარული დღეებით აითვლება. ორშაბათიდან პარასკევამდე გრაფიკით ეს წელიწადში თითქმის ხუთი კალენდარული კვირაა. 31-ე მუხლის მე-2 პუნქტი ცალკე ითვალისწინებს წელიწადში სულ მცირე 15 კალენდარული დღის ანაზღაურებისგარეშე შვებულებას. ხელშეკრულებას შეუძლია მეტი შესთავაზოს, თუმცა 31-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ის დასაქმებულის მდგომარეობას ვერ გააუარესებს, ხოლო მე-6 პუნქტის თანახმად, ბათილია პირობა, რომლითაც ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულების უფლება დათმობილია ან უარყოფილია. შვებულების მოთხოვნის უფლება მუშაობის 11 თვის შემდეგ წარმოიშობა, მხარეთა შეთანხმებით — უფრო ადრეც (32-ე მუხლის პირველი პუნქტი). ამ ვადაში ითვლება ფაქტობრივად ნამუშევარი დრო და დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენა, ხოლო არ ითვლება არასაპატიო მიზეზით გაცდენა და 7 სამუშაო დღეზე მეტი ხანგრძლივობის ანაზღაურებისგარეშე შვებულება (34-ე მუხლი). ყოველთვიური დაგროვების ფორმულას კოდექსი არ ადგენს — თუ შვებულებას პროპორციულად, მაგალითად თვეში 2 დღით, აღრიცხავთ, ეს თქვენი პოლიტიკის არჩევანია და არა კანონის მოთხოვნა.
10 დღის დამატება მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიანი სამუშაოსთვის (31-ე მუხლის მე-3 პუნქტი)
31-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიან სამუშაოზე დასაქმებულებს წელიწადში დამატებით 10 კალენდარული დღის ანაზღაურებად შვებულებას ანიჭებს. ასეთი სამუშაოების ნუსხა თავად კოდექსში არ არის — 45-ე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, ის საქართველოს კანონმდებლობით განისაზღვრება. რადგან დამატებითი დღეები კალენდარული დღეებით აითვლება, ძირითადი შვებულება კი სამუშაო დღეებით, ისინი ერთ რიცხვად უბრალოდ არ იკრიბება: შესაბამის დასაქმებულს ეკუთვნის სულ მცირე 24 სამუშაო დღე და დამატებით 10 კალენდარული დღე. 31-ე მუხლის მე-3 პუნქტი ასევე ითვალისწინებს ერთჯერად დამატებით ანაზღაურებად შვებულებას საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის ღონისძიებებში მონაწილეობის შემდეგ (არაუმეტეს 15 კალენდარული დღისა) და სამშვიდობო ოპერაციაში როტაციის დასრულების შემდეგ (30 კალენდარული დღე). მძიმე სამუშაოს დამატების არასწორად გამოყენება (მისი მინიჭება, როცა სამუშაო ნუსხაში არ არის, ან გამოტოვება, როცა ვრცელდება) ადვილად დასაშვები შეცდომაა.
როგორ მოითხოვება, ინიშნება და ანაზღაურდება შვებულება (32-36 მუხლები)
- შვებულების მოთხოვნის უფლება მუშაობის 11 თვის შემდეგ წარმოიშობა, მხარეთა შეთანხმებით — უფრო ადრეც (32-ე მუხლის პირველი პუნქტი); მუშაობის მეორე წლიდან, მხარეთა შეთანხმებით, შვებულება სამუშაო წლის ნებისმიერ დროს შეიძლება მიეცეს (32-ე მუხლის მე-2 პუნქტი)
- თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, ანაზღაურებად შვებულებათა მიცემის რიგითობას წლის განმავლობაში დამსაქმებელი ადგენს (32-ე მუხლის მე-5 პუნქტი)
- მხარეთა შეთანხმებით შვებულება შეიძლება ნაწილ-ნაწილ იქნეს გამოყენებული (32-ე მუხლის მე-3 პუნქტი)
- შვებულებაში არ ითვლება დროებითი შრომისუუნარობის პერიოდი და შვებულება ორსულობის, მშობიარობის, ბავშვის მოვლისა და შვილად აყვანის გამო (32-ე მუხლის მე-4 პუნქტი)
- ანაზღაურებისგარეშე შვებულების აღებისას დასაქმებული დამსაქმებელს 2 კვირით ადრე აფრთხილებს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა გადაუდებელი სამედიცინო საჭიროების ან ოჯახური პირობების გამო ეს შეუძლებელია (33-ე მუხლი)
- საშვებულებო ანაზღაურება გამოითვლება შვებულების წინა 3 თვის საშუალო შრომის ანაზღაურებიდან; 3 თვეზე ნაკლები ნამუშევარი დროისას — ნამუშევარი თვეების საშუალოდან; ყოველთვიური ფიქსირებული ანაზღაურებისას — ბოლო თვის ანაზღაურებით (36-ე მუხლი)
- ანაზღაურებადი შვებულების მომდევნო წლისთვის გადატანა დასაშვებია მხოლოდ დასაქმებულის თანხმობით, თუ მიმდინარე წელს მისი მიცემა სამუშაო პროცესს ხელს შეუშლის; ზედიზედ 2 წლის განმავლობაში გადატანა და არასრულწლოვნის შვებულების გადატანა აკრძალულია (35-ე მუხლი)
უქმე დღეები წლიური შვებულების დროს
ანაზღაურებადი შვებულება სამუშაო დღეებით აითვლება (31-ე მუხლის პირველი პუნქტი), 30-ე მუხლით გათვალისწინებული უქმე დღეები კი სამუშაო დღეები არ არის, ამიტომ წლიური შვებულების პერიოდში მოსული უქმე დღე, როგორც წესი, დასვენების დღედ და არა შვებულების დღედ განიხილება — დასაქმებული სრულ 24 სამუშაო დღეს იღებს. კოდექსი ამ საკითხს პირდაპირ არ აწესრიგებს, ამიტომ დათვლის წესი შვებულების პოლიტიკაში განსაზღვრეთ.