ავადმყოფობის გამო შვებულება — დროებითი შრომისუუნარობა (46-ე მუხლი)
ცნობილია ასევე როგორც: ავადმყოფობის გამო შვებულება, 46-ე მუხლი შრომის კოდექსი
საქართველოს შრომის კოდექსი ავადმყოფობის გამო ცალკე შვებულებას და ავადმყოფობის დღეების წლიურ ლიმიტს არ ითვალისწინებს: ავადმყოფობა დროებითი შრომისუუნარობაა, რომელიც შრომით ურთიერთობას აჩერებს (46-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი), თუ მისი ვადა არ აღემატება ზედიზედ 40 კალენდარულ დღეს ან 6 თვის განმავლობაში ჯამურად 60 კალენდარულ დღეს. შეჩერების დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება არ მიეცემა, თუ კანონმდებლობით ან შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული (46-ე მუხლის მე-4 პუნქტი), შრომისუუნარობის პერიოდი შვებულებაში არ ითვლება (32-ე მუხლის მე-4 პუნქტი), ხოლო ამ ზღვრების გადაჭარბება შეიძლება შეწყვეტის საფუძველი გახდეს (47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი).
ავადმყოფობის გამო შვებულება შრომის კოდექსის შედარებით მსუბუქად დარეგულირებული სფეროა: კოდექსი ადგენს, რა ემართება შრომით ურთიერთობას ავადმყოფობისას, ხოლო ანაზღაურებასა და დოკუმენტაციას ძირითადად შრომით ხელშეკრულებას უტოვებს. პრაქტიკა განსხვავებულია — ზოგი დამსაქმებელი დოკუმენტირებული ავადმყოფობის დროს სრულ ხელფასს ინარჩუნებს, ზოგი მის ნაწილს იხდის ან საერთოდ არ იხდის. ნებისმიერ შემთხვევაში ხელშეკრულება მკაფიო უნდა იყოს. დავების განმეორებადი თემა დოკუმენტაციაა — რა ითვლება საკმარის სამედიცინო დადასტურებად და რა ხდება, როცა დასაქმებული ხშირად აცდენს მოკლე, დაუდასტურებელი პერიოდებით.
დროებითი შრომისუუნარობა აჩერებს შრომით ურთიერთობას (46-ე მუხლი)
46-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი დროებით შრომისუუნარობას შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლად მიიჩნევს, თუ მისი ვადა არ აღემატება ზედიზედ 40 კალენდარულ დღეს ან 6 თვის განმავლობაში ჯამურად 60 კალენდარულ დღეს. დასაქმებულის მოთხოვნის შემთხვევაში დამსაქმებელი ვალდებულია შრომითი ურთიერთობა გონივრული ვადით შეაჩეროს; ურთიერთობა შეჩერებულად ითვლება მოთხოვნის წარდგენიდან შესაბამისი საფუძვლის აღმოფხვრამდე (46-ე მუხლის მე-3 პუნქტი). კოდექსი ავადმყოფობის დღეების წლიურ კვოტას არ ადგენს: ზემოთ მოცემული ზღვრები შეწყვეტის ზღვარია და არა ყოველწლიური ულუფა. დროებითი შრომისუუნარობის პერიოდი შვებულებაში არ ითვლება (32-ე მუხლის მე-4 პუნქტი), ამიტომ შვებულების დროს დაავადება შვებულების დღეებს არ ხარჯავს.
სამედიცინო დოკუმენტაცია
შრომის კოდექსი არ განსაზღვრავს, რა სამედიცინო დადასტურება შეიძლება მოითხოვოს დამსაქმებელმა და როდის. ეს შრომით ხელშეკრულებასა და დამსაქმებლის შიდა წესებს ეკუთვნის: ბევრი დამსაქმებელი ძალიან მოკლე აცდენისას დასაქმებულის შეტყობინებას კმარობს, ხოლო უფრო ხანგრძლივი აცდენისთვის ითხოვს სამედიცინო ცნობას, რომელშიც შრომისუუნარობის პერიოდია მითითებული. რა ზღვარიც არ უნდა აირჩიოთ, წინასწარ და წერილობით დაადგინეთ და ყველაზე ერთნაირად გამოიყენეთ.
ანაზღაურება ავადმყოფობის გამო შვებულებისას
- შეჩერების დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება არ მიეცემა, თუ კანონმდებლობით ან შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული (46-ე მუხლის მე-4 პუნქტი) — თავად კოდექსი ავადმყოფობის ანაზღაურების განაკვეთს არ ადგენს
- ბევრი დამსაქმებელი დოკუმენტირებული პერიოდისთვის სრულ ხელფასს ინარჩუნებს
- სხვები ავადმყოფობის დღეებისთვის ხელფასის ნაწილს იხდიან ან საერთოდ არ იხდიან
- ხელშეკრულებით დადგენილი ნებისმიერი წესი არ უნდა იყოს დისკრიმინაციული — ჯანმრთელობის მდგომარეობა დაცული ნიშანია, ხოლო აკრძალვა შრომის ანაზღაურების პირობებსაც მოიცავს (მე-4 და მე-5 მუხლები)
- დროებითი შრომისუუნარობის სახელმწიფო დახმარება, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, შრომის კოდექსის მიღმაა და აქ არ განიხილება
სამუშაოს დაცვა ავადმყოფობის გამო შვებულებისას
კოდექსი ავადმყოფობის პერიოდს არ ასახელებს იმ პერიოდებს შორის, როცა გათავისუფლება აკრძალულია (47-ე მუხლის მე-5 პუნქტი), და გაფრთხილების ვადის შეჩერებას არ ითვალისწინებს. თუმცა ავადმყოფობა თავისთავად გათავისუფლების საფუძველი არ არის: 46-ე მუხლის ზღვრებში დროებითი შრომისუუნარობა მხოლოდ აჩერებს ურთიერთობას, გათავისუფლება დასაშვებია მხოლოდ 47-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლით, ხოლო ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გათავისუფლება დისკრიმინაციულია (მე-4 მუხლი და 47-ე მუხლის მე-5 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი). ავადმყოფობის შემდეგ მალევე გაცემული გაფრთხილება სწორედ ასეთ დავას იწვევს. რეკომენდაცია: თუ შესრულების პრობლემები არსებობს, წერილობით დააფიქსირეთ ისინი ავადმყოფობამდე, ხოლო ავადმყოფობასთან დაუკავშირებელი საფუძვლით გაფრთხილება ავადმყოფობის პერიოდისგან მკაფიოდ გამიჯნულად გასცით.